Back to Blog

Mirac Mert Pelister ·

This post was originally written in another language and has been automatically translated. Some nuance may be lost in translation.

Seçim Yaklaşıyor: İsveç’te Nasıl Oy Verilir?


Belki bir kısmınız geçen seçimlerde aynı şaşkınlığı yaşadı, belki bir kısmınız Kivra ya da postayla gelen “röstkortunu” görünce şaşırdı: “İyi de ben vatandaş değilim ki?”


İsveç, 3 seneyi aşkın yaşayan her mukimine seçme hakkı veriyor, fakat sadece yerel ve bölgesel seçimlerde. İsveç’te seçim günü 3 seçim birden yapıldığı için, vatandaş olmayan İsveç sakinleri de parlamento (Riksdag) hariç oy verebiliyor.


Bir şekilde seçmen kağınız (röstkort) elinize ulaştı ve siz İsveç’te seçimlere dair hiçbir şey bilmiyorsanız korkmayın. Bu yazı tam da size bu konuda yardım etmek üzere kaleme alınıyor.


Öncelikle aklınızı kurcalayan en büyük soruyu yanıtlayayım: Ben hangi partiye oy vereceğim? Bu konuda yardımcı olmak için hazırlanan çeşitli pusulalar, yani valkompasslar var. En yaygın kullanılan valkompass SVT’ninki olsa gerek. Fakat valkompassı kullanıp en uyuştuğunuz partiyi bulmadan önce bilmeniz gereken şey hangi yerel, bölgesel, ve ulusal hükümetlerin ne gibi sorumlulukları olduğu. Türkiye’de sadece yerel ve genel seçimler olduğu ve il-ilçe idarelerinin yönetim biçimi buradaki län-kommun sisteminden farklı olduğu için öncelikle buranın sistemini özümsememiz gerekiyor. Kommunler aslında birebir kıyasladığımızda bizdeki ilçeye karşılık gibi olsa da, pratikte bizdeki belediyeler gibi düşünebiliriz. Kommun yönetimleri o kommundeki stad, köping, bylerden yani şehir, kasaba ve köylerden sorumlu oluyor. Yetki alanında yaşayan nüfusun gelir vergisinden payını alarak (bu yüzden kayıtlı olduğunuz kommune göre vergi yüzdeniz değişiyor) oluşturduğu bütçeyi altyapı, yol, yaşlı ve engelli hizmetleri, okul ve kreş, park ve bahçeler, hobi (fritid) aktiviteleri ve etkinlikler, toplu konutlar, itfaiye ve acil yardım hizmetleri, çöp ve geri dönüşüm, su ve atık su, kültürel etkinlik ve destekler gibi alanlarda kullanmakla yükümlü oluyor. Dolayısıyla toplu ulaşımdan, sağlık hizmetlerinden, kanun değişikliklerinden vb. memnun ya da şikayetçi iseniz, bu fikriniz kommun seviyesinde vereceğiniz oyu etkilememeli, zira tamamen sorumluluk alanı dışında kalıyor.

post_1787093309_e38133b01f9d0306.png

Skåne kommun haritası. Av Fred J, CC BY 1.0, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=397310


Region seviyesine gelecek olursak, derneğimizin de ait olduğu ve sizin de mukim bulunduğunuz bölge yani län Skåne bölgesi oluyor, ki bu da aslında Türkiye’deki “il” kavramına denk gibi. Türkiye’de Tekirdağ ili ve Tekirdağ merkez şehri için aynı ismi kullansak da örneğin, Skåne – Lund paralelini Tekirdağ – Çorlu için ya da Zonguldak – Kdz. Ereğli için kurabiliriz (bildiğim yerlerden örnek verdim, bilmiyorsanız bildiğiniz illere uyarlayabilirsiniz.) Bölgesel yönetimler, başlıca sağlık hizmetleri ve toplu ulaşımdan sorumlular. Dolayısıyla hastane ya da otobüslerden mennun/şikayetçi iseniz bu kommunü değil bölgesel yönetimi ilgilendirdiğinden oyunuzu da bu seviyede buna göre vermeniz gerekiyor.


Eğer İsveç vatandaşı olduysanız ve ilk kez oy verecekseniz, o zaman buranın meclisi Riksdagen için de oy kullanacaksınız demektir. Meclis, başlıca kabineyi oluşturmak, güvenoyu vermek ve yasama ile yükümlüdür. Dolayısıyla iç işleri, ekonomi, göç, dış politika, güvenlik gibi konularla ilgili fikirlerinizi temsil eden parti ya da adaylara bu seviyede oy vermeniz gerekir. Kommunde kullandığınız oy ile Riksdag için kullandığınız oy birbirinden tamamen bağımsız olup birbirinin sonucunu etkilemeyecektir, farklı idari seviyelerdeki taleplerinizi vaat eden oy vereceğiniz partiler ideolojik olarak birbirinin tamamen zıttı bile olabilir.

post_1787093354_e68fe1d1db603bd7.jpg

Riksdagen. Melker Dahlstrand/Sveriges riksdag

Gelelim nihayet hangi partiye oy vermek isteyeceğinizi bulmaya: Daha önce bahsetmiş olduğum valkompass’a buradaki adresten erişebilir ve soruları yanıtlayarak yerel seçimlerde size en uygun olan parti ya da partileri bulabilirsiniz. Valkompass her partiyi kapsamıyor olabilir, özellikle seçim sistemi dolayısıyla sadece kommun düzeyinde seçime giren tamamen yerel partiler ya da adayları incelemek isteyebilirsiniz.


Nasıl Oy Vereceğiz?


Türkiye’den farklı olarak, eğer seçim günü herhangi bir sebepten dolayı oy veremeyecekseniz İsveç’te önceden oy kullanabilirsiniz. Buna förtidsröst deniyor. 26 Ağustos’tan itibaren belirlenmiş yerlerde önceden gidip oy verebilirsiniz. Belirlenmiş yerlere İsveç’in Yüksek Seçim Kurulu’na denk diyebileceğimiz kurumu Valmyndigheten’in sitesinden ulaşabilirsiniz.


Eğer önceden oy kullamayacaksanız, posta ya da dijital posta yoluyla gelen seçmen kağıdınızda belirtilen yerde, belirtilen sandıkta seçim günü yani 13 Eylül 2026 günü sabah 8 – akşam 8 saatleri arasında oy vermeniz gerekir. Seçmen kağıdınız sizin hangi sandıkta oy kullanacağınızı göstermek için gönderilmekte, dolayısıyla oy vermeden önce göstermenize gerek olmuyor.


Gelelim oy verme aşamasına: Türkiye’den farklı olarak, İsveç’te “YSK mühürlü oy pusulası” bulunmuyor. Bunun yerinde her parti ya da adayın önceden basılmış pulları oluyor. Bu pulları seçim bölgelerinde parti üyelerinin sizi yoldan çevirip vermeye çalışacağı gibi, sandıkta da bulabilirsiniz. Hiçbir pulu almayıp boş bir kağıda oy vermek istediğiniz parti ya da adayı da yazabilirsiniz.


Seçmen durumunuza göre üç ya da iki adet zarf almanız gerekiyor. Her zarf, bir idari seviyeyi temsil ediyor. Dolayısıyla oy vereceğiniz pulu bu zarflara koymanız gerekecek. Eğer vatandaş değilseniz, kommun ve region için yalnızca iki zarf alacaksınız.post_1787093514_8a8914d50bb1b5d6.jpg

Oy zarfları. Fialotta Bratt/Valmyndigheten


Karışıklığı önlemek adına, zarfların içine koyduğunuz pulların da renkleri farklı oluyor. Yani, aynı partiye ait 3 renk bulabilirsiniz. Sarı pul Riksdag, mavi pul region, beyaz pul ise kommun seviyesideki oylarınızı işaret ediyor olacak. Her zarfın alt tarafında ufak bir yarım dair şeklinde delik farkedeceksiniz. Bu delik, zarfların içindeki pulların renklerini gösterdiğinden dolayı hangi seviyedeki seçim için kullanıldığının ayırt edilmesini sağlıyor. Sandıkta tek bir pul alıp kabine giderseniz oyunuzu açık edeceğinizden dolayı, buranın genel adeti olarak farklı partilerin farklı pullarını alıp kabine gitmeniz ve orada asıl tercihinizi zarfların içine koymanız. Eğer tek bir aday için oy vermek isterseniz, pul üzerindeki aday listesinden bir isim seçip kalemle işaretlemeniz gerekiyor. Eğer partiye oy verecekseniz pulun işaretsiz olması gerekiyor.

post_1787093458_075a81210512c63f.jpg

Oy pulları. Fialotta Bratt/Valmyndigheten


Kabinde zarflama işleminiz bittikten sonra zarflarınızı sandık kuruluna teslim edebilirsiniz. Sandığa geldiğinizde kimlik ibraz etmeniz gerekiyor. Skatteverket kimlik kartı, İsveç ehliyeti, Ulusal Kimlik Kartı, pasaport gibi resmi kimlikler kullanılabilir. Sandık kurulu kimliğinizi onayladıktan sonra zarflarınızı sandığa atacaktır. Böylece oy verme işleminizi tamamlayabilirsiniz. Şimdiden hayırlı uğurlu olmasını dileriz.

post_1787093590_a7cd2c106fc34fc5.jpg

Sandıkta kimlik kontrolü. Fialotta Bratt/Valmyndigheten

Kapanış


Umarım bu yazı ilk kez oy kullanacaklar için bilinmezliğin verdiği gerginliği bir nebze azaltmıştır. Yapay zekanın her yere yayıldığı bu devirde, devrik cümlelerim ve muhtemel yazım hatalarımdan da anlayacağınız üzere, bir insandan diğer insana bilgi aktarımının verdiği doğallığı yaşatmak umuduyla bu yazıyı şahsen kaleme aldım. Herhangi birine faydası olursa ne mutlu bana. Tam olarak bugün İsveç’te 7.yılımı dolduruyor olsam da, oy vereceğim ikinci seçim olduğu için hatalı bilgi verdiysem lütfen benimle/bizimle iletişime geçip düzeltin ki ben de buradan düzeltebileyim.

Herkese sevgi ve saygılarımla,

Miraç.


Faydalı linkler:

https://www.val.se/

https://www.youtube.com/watch?v=ObwGCd0CJMc